อายุยืน…คือเป้าหมาย แต่ “สุขภาพดีระหว่างทาง” คือสิ่งสำคัญกว่า ??

อายุยืน…คือเป้าหมาย แต่ “สุขภาพดีระหว่างทาง” คือสิ่งสำคัญกว่า

กองส่งเสริมความรอบรู้และสื่อสารสุขภาพ ขอนำเสนอ #LE และ #HALE

LE (Life Expectancy) หรือ “อายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด” หมายถึง จำนวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าคนหนึ่งจะมีชีวิตอยู่ ภายใต้อัตราการตายของประชากรในช่วงเวลานั้น

HALE (Healthy Life Expectancy) หรือ “อายุคาดเฉลี่ยของการมีสุขภาวะ” หมายถึง จำนวนปีเฉลี่ยที่คาดว่าจะมีชีวิตอยู่ “อย่างมีสุขภาพดี” หรืออยู่ในภาวะสุขภาพสมบูรณ์ โดยคำนึงทั้งการเสียชีวิตและภาวะเจ็บป่วย พิการร่วมด้วย

ตามเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ของประเทศไทย ประชาชน HALE 75 ปี (อ้างอิง 2) ทั้งนี้ ประเทศไทย มีอายุคาดเฉลี่ย 78.1 ปี ผู้ชาย 73.5 ปี ผู้หญิง 80.5 ปี (อ้างอิง 1,5) แต่ “อายุคาดเฉลี่ยที่มีสุขภาพดี” หรือ HALE อยู่ที่ 68.7 ปี หมายความว่า… คนไทยอาจมีช่วงเวลาที่ต้องอยู่กับความเจ็บป่วยเฉลี่ยถึง 9.4 ปี (อ้างอิง 1)

มาดู 10 อันดับประเทศที่มี HALE สูงสุดในโลก

1. ญี่ปุ่น (Japan) 74.1 ปี
2. สิงคโปร์ (Singapore) 73.6 ปี
3. เกาหลีใต้ (South Korea) 73.1 ปี
4. สวิตเซอร์แลนด์ (Switzerland) 72.5 ปี
5. ฮ่องกง (Hong Kong SAR) 72.4 ปี
6. อิสราเอล (Israel) 72.3 ปี
7. ฝรั่งเศส (France) 72.1 ปี
8. สเปน (Spain) 72.1 ปี
9. นอร์เวย์ (Norway)72.0 ปี
10. ออสเตรเรีย (Australia) 71.9 ปี

แล้วประเทศที่มี HALE สูงที่สุดในโลก เขาทำอย่างไร

3 ปัจจัยสำคัญที่ทำให้คน “อายุยืนอย่างมีคุณภาพ”

ิ1. พฤติกรรมการบริโภค วัฒนธรรมการกินแค่อิ่ม 80% แบบญี่ปุ่น (Hara Hachi Bu) และอาหาร Mediterranean Diet เน้นไขมันดีและผักสด แบบยุโรปใต้ ช่วยลดโรค NCDs (อ้างอิง 3)

2. สภาพแวดล้อมและสังคม หลายประเทศออกแบบเมืองให้ “เดินได้” มีพื้นที่สีเขียว อากาศดี และกิจกรรมกลางแจ้ง ?? การวางผังเมืองเอื้อต่อการเดิน (Walkable City) ในสิงคโปร์และวัฒนธรรมกิจกรรมกลางแจ้งของสวิตเซอร์แลนด์ ดเนป่า ขี่จักรยาน (อ้างอิง 3,4) ?? กลุ่มสแกนดิเนเวียและสวิตเซอร์แลนด์ความเหลื่อมล้ำต่ำในการเข้าถึงคุณภาพชีวิตที่ดี พื้นที่สีเขียว และอากาศสะอาดอย่างเท่าเทียม (อ้างอิง 4) สายสัมพันธ์ในชุมชนญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ สถาบันครอบครัวและชุมชนที่เข้มแข็งช่วยลดความเครียดและภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการมีสุขภาพจิตที่ดี (อ้างอิง 6,7)

3. ระบบสุขภาพเชิงป้องกัน การใช้เทคโนโลยีติดตามสุขภาพรายบุคคลและระบบคัดกรองโรคที่ครอบคลุม (Preventive Care) (อ้างอิง 2,3)

• สิงคโปร์ ใช้ระบบ "Healthier SG" และเทคโนโลยี เช่น แจกสมาร์ทวอทช์ให้ประชาชนใช้ร่วมกับ แอปสุขภาพ เพื่อสะสมคะแนนแลกสิทธิประโยชน์ซื้อสินค้าสุขภาพผ่านแอป
• นอร์เวย์และสวีเดน เน้นการตรวจคัดกรองโรคตั้งแต่เนิ่นๆ มีสวัสดิการที่ครอบคลุม ทำให้คนไม่ต้องกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายเมื่อต้องดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน

เพราะกรมอนามัยอยากให้เป้าหมายของชีวิตคนไทย ไม่ใช่แค่ “มีอายุยืน” แต่คือ “ใช้ชีวิตอย่างมีความสุข สุขภาพดี”

แหล่งอ้างอิง

1. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. สารประชากร มหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ. 2568. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล; 2568.

2. กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ด้านสาธารณสุข. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.

3. World Health Organization. World Health Statistics 2024: Monitoring health for the SDGs. Geneva: WHO; 2024.

4. Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME). Global Burden of Disease Study 2021 (GBD 2021) HALE Estimates. Seattle, WA: IHME; 2024.

5. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจประชากรสูงวัยในประเทศไทย พ.ศ. 2567-2568. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลฯ; 2568.

6. Murayama H, Richard L, Beland F. Social capital and health: a review of prospective multilevel studies. J Epidemiol. 2012;22(3):179-87.

7. Han KM, Choi KW, Park CH, Han C, Kim L, Ham BJ, et al. Living alone, relative poverty, and depressive symptoms among community-dwelling elderly in Korea. J Affect Disord. 2018;227:1-7.

#HALE #Healthliteracy #HealthyLifeExpectancy #สุขภาพดีมีคุณภาพชีวิต #NCDs #กองส่งเสริมความรอบรู้และสื่อสารสุขภาพ #HealthPromotion #กรมอนามัย #กรมอนามัยกระทรวงสาธารณสุข #กรมอนามัยส่งเสริมให้คนไทยสุขภาพดี