ถอดบทเรียนการดำเนินงานศูนย์ห้องกันโรคไม่ติดต่อ (NCDs Prevention Center) อำเภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว

12 สัปดาห์ 12 อำเภอ กับภารกิจ สร้าง Health Literacy ลดคนไทยป่วย NCDs ด้วย Lifestyle Medicine ใน NCDs Prevention Center อำเภอที่ 6 อำเภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว

อำเภอเขาฉกรรจ์ “เปลี่ยนจากรอรักษาเมื่อป่วย สู่การค้นหาและจัดการความเสี่ยงเชิงรุกในชุมชน สร้าง Master Coach ฝึกทักษะ อสม. ใช้ข้อมูลสุขภาพรายบุคคลกระตุ้นเตือนเสริมพลังกลุ่มเสี่ยง เพื่อปรับพฤติกรรมและป้องกัน NCDs ตั้งแต่ต้นทาง”

1. INPUT
มีนโยบายและแนวทาง NCD Remission Challenge, Health Station Plus และ Lifestyle Medicine (LM) พร้อมทีมสหวิชาชีพ Master Coach อสม. ระบบดิจิทัล/LINE OA ระบบ MOPH Refer และภาคีเครือข่ายชุมชน เป็นฐานในการดำเนินงาน

2. PROCESS
คัดกรอง → ประเมินความเสี่ยงเชิงลึก → ปรับพฤติกรรม → ติดตาม → ส่งต่อ → เสริมพลังชุมชน
ใช้แนวทาง Lifestyle Medicine ปรับพฤติกรรมด้านอาหาร การออกกำลังกาย การจัดการความเครียด และการนอนหลับ โดยมี Master Coach และ อสม. ร่วมติดตามผ่านการเยี่ยมบ้าน/กลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน และส่งต่อกลุ่มเสี่ยงสูงอย่างไร้รอยต่อ

3. OUTPUT
ความรอบรู้ด้านสุขภาพเพิ่ม 84% → 96%
พฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มวิถีชีวิตสุขภาพดีเพิ่ม 29% → 61%
มี Master Coach รวม 11 คน ครอบคลุม 9 หมู่บ้าน และเกิดกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนในชุมชน พร้อมระบบติดตามและประเมินผลรายบุคคล

4. OUTCOME
พฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงมีแนวโน้มดีขึ้น โดยเฉพาะ การลดการบริโภคอาหารหวานและเค็ม และการเพิ่มกิจกรรมทางกาย รวมถึงค่าทางสุขภาพ เช่น ความดันโลหิต HbA1c และรอบเอวมีแนวโน้มดีขึ้น และพบกลุ่มเสี่ยง กลับมาเป็นปกติ 4%

5. IMPACT
ช่วย ลดผู้ป่วย NCDs รายใหม่และภาวะแทรกซ้อน ลดภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และส่งเสริมให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี ชุมชนสามารถดูแลสุขภาพตนเองได้ และระบบบริการปฐมภูมิมีความเข้มแข็งเชื่อมโยงไร้รอยต่อ

“เขาฉกรรจ์แสดงให้เห็นว่า NCDs Prevention ที่ได้ผล ต้องไม่หยุดที่การคัดกรอง แต่ต้องนำข้อมูลความเสี่ยงมาสู่การปรับพฤติกรรมตามแนวทาง Lifestyle Medicine โดยใช้ Master Coach อสม. ทีมสหวิชาชีพ และภาคีเครือข่ายในชุมชน ร่วมกระตุ้น ติดตาม และส่งต่ออย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันการเกิด NCDs รายใหม่และสร้างชุมชนสุขภาพดีอย่างยั่งยืน”